ورق استیل ۳۰۴ نگیر |لیست قیمت روز، ابعاد استاندارد و راهنمای کاربرد های صنعتی و ساختمانی

در میان طیف گسترده فولاد های ضد زنگ موجود در بازار جهانی، ورق استیل ۳۰۴ نگیر به دلیل توازن بی ‌نظیر خواص مکانیکی، مقاومت به خوردگی عالی و قیمت نسبتا مناسب، همواره پرکاربردترین گرید در صنایع مختلف محسوب می‌شود. این آلیاژ نه تنها ستون فقرات صنایع فرآوری مواد غذایی و دارویی است، بلکه در معماری مدرن و ساخت تجهیزات زیرساختی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. خاصیت "نگیر" بودن آن، که حاصل ساختار شیمیایی منحصربه‌فردش است، آن را از بسیاری از همتایان سری ۴۰۰ متمایز می‌سازد و به یک انتخاب ایمن در محیط‌های خورنده تبدیل می‌کند. هدف این مقاله، ارائه یک راهنمای فنی و تجاری جامع است که اطلاعات دقیقی از ساختار شیمیایی، ابعاد استاندارد و عوامل تأثیرگذار بر لیست قیمت روز این ورق حیاتی را در اختیار مهندسان و خریداران قرار دهد تا انتخابی آگاهانه و اقتصادی داشته باشند.

ترکیب شیمیایی و دلیل فنی خاصیت نگیر بودن 

رمز ماندگاری و عملکرد بالای ورق استیل ۳۰۴ نگیر در ترکیب شیمیایی دقیق و ریزساختار پایدار آن نهفته است. این آلیاژ که به عنوان یک فولاد زنگ نزن آستنیتی شناخته می‌شود، خواص فیزیکی خود را مدیون حضور عناصر خاصی است که باعث می‌شوند در برابر عوامل محیطی، فرسایش و خوردگی مقاومت چشمگیری از خود نشان دهد. درک این اصول شیمیایی، کلید استفاده بهینه از این متریال در طراحی‌های مهندسی پیچیده و حساس است و تضمین‌کننده این نکته است که چرا این گرید در اکثر پروژه‌های بلندمدت به عنوان ماده اولیه انتخاب می‌شود.

1. رمزگشایی از فرمول ۱۸/۸ کروم-نیکل

فولاد زنگ نزن ۳۰۴ عمدتاً با فرمول ۱۸ درصد کروم و ۸ درصد نیکل شناخته می‌شود که در کنار آهن و مقادیر کمی کربن و منگنز، ترکیب نهایی آن را شکل می‌دهند. کروم نقش حیاتی در ایجاد یک لایه نازک و پایدار از اکسید کروم (لایه غیرفعال یا پسیو) بر سطح فولاد دارد که از تماس آهن با محیط اطراف جلوگیری کرده و مقاومت به خوردگی آن را تضمین می‌کند. در این میان، نیکل نقش تثبیت‌کننده فاز آستنیت را ایفا می‌کند. این ساختار آستنیتی است که علاوه بر بهبود شکل‌پذیری، باعث می‌شود فولاد خاصیت مغناطیسی خود را از دست بدهد و به این آلیاژ عنوان ورق استیل ۳۰۴ نگیر اطلاق شود.

2. چرا ورق استیل ۳۰۴ نگیر است؟

همان‌طور که اشاره شد، خاصیت نگیر بودن ورق استیل ۳۰۴ نگیر کاملاً به فاز آستنیتی آن وابسته است. نیکل با تمرکز بر ساختار کریستالی مکعبی با سطوح مرکزدار (FCC)، آرایش اتم‌های آهن را به‌گونه‌ای تغییر می‌دهد که گشتاورهای مغناطیسی درونی یکدیگر را خنثی کنند و ماده خاصیت فرومغناطیس خود را از دست بدهد. این ویژگی نه‌تنها در برخی کاربردهای الکترونیکی یا در محیط‌هایی که عدم وجود تداخل مغناطیسی ضروری است (مانند تجهیزات MRI) حیاتی است، بلکه یک شاخص مهم برای تشخیص گرید ۳۰۴ از گریدهای فریتی و مارتنزیتی سری ۴۰۰ (که بگیر هستند) به شمار می‌رود. با این وجود، لازم است بدانید که کار سرد شدید یا جوشکاری ممکن است به‌طور موقت و موضعی، تغییر فاز کوچکی ایجاد کرده و خاصیت مغناطیسی ضعیفی را القا کند.

3. بررسی گریدهای خاص ۳۰۴ L و ۳۰۴ H و تفاوت کربن

در کنار گرید استاندارد ۳۰۴، دو زیرشاخه مهم دیگر نیز وجود دارند که بر اساس تغییرات بسیار جزئی در میزان کربن تعریف می‌شوند و برای کاربردهای تخصصی تولید می‌شوند. گرید ۳۰۴L (L به معنای Low Carbon یا کربن پایین) دارای حداکثر ۰.۰۳ درصد کربن است. کاهش کربن در این گرید باعث می‌شود که خطر تشکیل کاربید کروم در مرز دانه‌ها هنگام جوشکاری کاهش یابد و در نتیجه، مقاومت به خوردگی پس از جوشکاری حفظ شود. در مقابل، گرید ۳۰۴H (H به معنای High Carbon یا کربن بالا) دارای حداکثر ۰.۰۸ درصد کربن است که آن را برای کاربرد در دماهای بالا و محیط‌هایی که نیاز به استحکام خزشی بیشتری دارند، مناسب می‌سازد. این تنوع در ترکیب شیمیایی نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری فنی ورق استیل ۳۰۴ نگیر در پاسخگویی به نیازهای مختلف مهندسی است.

ابعاد و استاندارد های فیزیکی ورق استیل ۳۰۴ نگیر

در هنگام خرید و استفاده از ورق استیل ۳۰۴ نگیر، درک ابعاد و استانداردهای فیزیکی امری ضروری است. این ورق‌ها عمدتاً به دو صورت رول (کلاف) و شیت (ورق برش خورده) در بازار موجود هستند که هر کدام مصارف و قیمت‌گذاری‌های متفاوتی دارند. ابعاد استاندارد به تولیدکنندگان امکان می‌دهد تا فرآیند برش، خم‌کاری و فرآوری را با حداقل ضایعات انجام دهند و هزینه‌های تولید را کنترل نمایند. شناخت این ابعاد، بخش مهمی از فرآیند برنامه‌ریزی تولید در صنایع مختلف به شمار می‌رود.

• ضخامت و ابعاد استاندارد (شیت فابریک و رول)

ورق‌های ۳۰۴ نگیر در ضخامت‌های بسیار متنوعی از ۰.۴ میلی‌متر (نازک) تا ۵۰ میلی‌متر (ضخیم) تولید می‌شوند. در بازار، ابعاد شیت‌های فابریک (برش کارخانه‌ای) استاندارد عبارتند از ۱۰۰۰x۲۰۰۰ میلی‌متر، ۱۲۵۰x۲۵۰۰ میلی‌متر و ۱۵۰۰x۳۰۰۰ میلی‌متر. رول‌ها معمولاً با عرض‌های ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلی‌متر عرضه می‌شوند و طول آن‌ها متغیر است که بر اساس وزن سفارش داده شده توسط خریدار برش می‌خورند. انتخاب ضخامت مناسب، به شدت به بار مکانیکی وارده و نوع کاربرد (مانند مخزن تحت فشار یا پوشش دکوراتیو) بستگی دارد.

• انواع پرداخت سطح مات ۲B، براق BA، خشدار و میرور

نوع پرداخت سطح ورق استیل ۳۰۴ نگیر مستقیماً بر ظاهر، مقاومت به خوردگی و حتی قیمت نهایی آن تأثیر می‌گذارد. متداول‌ترین پرداخت‌ها عبارتند از:

•  B2مات: این پرداخت پس از نورد سرد و عملیات حرارتی ایجاد می‌شود و پرکاربردترین نوع پرداخت برای مصارف صنعتی است که در معرض دید مستقیم نیستند.
• BA براق: این پرداخت براق‌تر از ۲B  است و از طریق عملیات حرارتی در اتمسفر کنترل شده به دست می‌آید.
• خش‌دار Hairline یا: No. 4 این پرداخت با ایجاد خطوط موازی ظریف، ظاهری دکوراتیو ایجاد می‌کند و در آسانسورها و تجهیزات آشپزخانه بسیار محبوب است.
• میرور (Mirror یا: No. 8 با عملیات پولیش مکانیکی به بالاترین درجه انعکاس می‌رسد و صرفاً کاربرد دکوراتیو و معماری دارد.

راهنمای تخصصی کاربرد های صنعتی و ساختمانی ورق استیل ۳۰۴ نگیر

گستردگی کاربرد ورق استیل ۳۰۴ نگیر عملاً هیچ محدودیتی ندارد، اما درک دقیق مزیت‌های آن در هر صنعت، به انتخاب بهینه کمک می‌کند. این آلیاژ به دلیل مقاومت عالی در برابر اسیدهای آلی و برخی اسیدهای معدنی، خاصیت بهداشتی بالا و قابلیت جوش‌پذیری آسان، تقریباً در هر محیطی که نیاز به مقاومت به خوردگی متوسط تا خوب و ظاهر زیبا وجود دارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربرد در صنایع با حساسیت بهداشتی و شیمیایی

این صنعت‌ها جایی هستند که گرید ۳۰۴ به معنای واقعی کلمه می‌درخشد. استیل ۳۰۴ به دلیل سطح غیر متخلخل، تمیز کردن آسان و عدم واکنش با مواد غذایی و دارویی، استانداردهای بهداشتی سخت‌گیرانه‌ای را برآورده می‌کند.

• صنایع غذایی و آشپزخانه‌های صنعتی (مخازن شیر، تجهیزات فرآوری): مقاومت به اسیدهای موجود در مواد غذایی و سهولت شستشو، آن را ایده‌آل ساخته است.
• صنایع دارویی و تجهیزات پزشکی (به دلیل سهولت شستشو و آنتی باکتریال بودن): سطح صاف و مقاومت به مواد ضدعفونی‌کننده، تضمین‌کننده محیط‌های استریل است.

کاربرد در سازه‌ها و معماری نوین

در حوزه ساختمان و طراحی، استفاده از ورق استیل ۳۰۴ نگیر به دلیل زیبایی ظاهری، مقاومت به شرایط جوی و طول عمر بالا، رو به افزایش است.

• نمای ساختمان، سقف کاذب و پنل‌های دکوراتیو (به دلیل زیبایی و مقاومت به رطوبت): پرداخت‌های خش‌دار و میرور در این بخش‌ها بسیار محبوب هستند.
• تجهیزات شهری و حمل‌ونقل (پله‌ها، نرده‌ها، بدنه‌های خودرو): این ورق‌ها در برابر فرسایش ناشی از تردد و عوامل محیطی مقاوم هستند.

کاربرد در محیط‌ های با دمای بالا و فرآیندهای صنعتی

اگرچه ۳۰۴L برای کاربرد های جوشکاری و ۳۰۴H برای دما های بالا تخصیص داده شده‌اند، گرید استاندارد ۳۰۴ نیز تا دما های ۸۷۰ درجه سانتی‌گراد در استفاده متناوب و ۹۲۵ درجه سانتی‌گراد در استفاده پیوسته، مقاومت خوبی در برابر اکسیداسیون از خود نشان می‌دهد. این ویژگی، آن را برای استفاده در بخش‌ هایی از کوره‌ها، مبدل‌ های حرارتی و تجهیزات پردازش حرارتی که با محیط‌های خورنده شدید تماس ندارند، مناسب می‌سازد.

لیست قیمت روز ورق استیل ۳۰۴ نگیر و عوامل مؤثر بر آن

بر خلاف بسیاری از محصولات، لیست قیمت روز ورق استیل ۳۰۴ نگیر در بازار ایران، تحت تأثیر مستقیم نوسانات قیمت جهانی فلزات و شرایط اقتصادی داخلی است. این مسئله، رصد دقیق و مداوم بازار را برای خریداران ضروری می‌سازد تا بتوانند بهترین زمان خرید را تشخیص دهند. عدم آگاهی از این عوامل می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری‌های مالی نامناسب در پروژه‌های بزرگ شود.

تحلیل عوامل بنیادی و نوسانات بازار

مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت، قیمت جهانی نیکل است. از آنجایی که نیکل سهم قابل توجهی در ترکیب شیمیایی ۳۰۴ دارد، هرگونه تغییر در نرخ جهانی آن، مستقیماً بهای تمام شده ورق ۳۰۴ را افزایش یا کاهش می‌دهد. علاوه بر این، نرخ ارز دلار، هزینه ‌های حمل ‌ونقل بین‌المللی و تعرفه‌ های گمرکی نیز نقش بسزایی در شکل‌گیری قیمت نهایی این محصول در بازار داخلی دارند. کشور تولیدکننده (مانند چین، تایوان یا هند) و برند سازنده نیز می‌توانند به دلیل تفاوت در کیفیت و استانداردهای تولید، بر قیمت‌ها تأثیر بگذارند.

روش صحیح استعلام قیمت (بر اساس وزن، ضخامت و ابعاد)

ورق استیل ۳۰۴ معمولاً بر مبنای واحد کیلوگرم قیمت‌گذاری می‌شود. بنابراین، برای استعلام قیمت دقیق، علاوه بر نیاز به ضخامت و ابعاد دقیق مانان ۱.۵ میلی‌متر در ۱۲۵۰x۲۵۰۰، باید وزن مورد نیاز خود را نیز محاسبه کنید. تفاوت قیمت بین رول (که معمولاً ارزان‌تر است) و شیت‌های برش خورده فابریک یا شیت‌هایی با برش سفارشی، باید در نظر گرفته شود. همچنین، پرداخت‌ های خاص سطح (مانند میرور) به دلیل فرآوری اضافی، قیمت بالاتری نسبت به پرداخت‌های صنعتی مانند ۲B دارند.

نتیجه گیری

ورق استیل ۳۰۴ نگیر یک سرمایه‌گذاری بلندمدت در کیفیت و دوام پروژه شما است. مقاومت به خوردگی عالی، جوش‌پذیری آسان، و خاصیت نگیر بودن، آن را به انتخابی مطمئن در دامنه‌ای وسیع از کاربردها تبدیل کرده است. در هنگام خرید، فراتر از توجه به لیست قیمت روز ورق استیل ۳۰۴ نگیر، باید به گرید دقیق (۳۰۴، ۳۰۴L یا ۳۰۴H)، استاندارد ابعادی و نوع پرداخت سطح توجه کرد تا محصول خریداری شده، کاملاً با الزامات فنی و مهندسی پروژه شما مطابقت داشته باشد و از هرگونه اتلاف وقت و منابع جلوگیری شود.

سؤالات رایج

آیا ورق ۳۰۴ برای جوشکاری نیاز به عملیات حرارتی دارد؟

ورق ۳۰۴ (استاندارد) به طور کلی جوش‌پذیری خوبی دارد و در کاربردهای عادی نیازی به عملیات حرارتی پس از جوشکاری ندارد. با این حال، اگر ورق در محیط‌های بسیار خورنده استفاده می‌شود، استفاده از گرید ۳۰۴L (کربن پایین) توصیه می‌شود تا از حساس‌سازی و کاهش مقاومت به خوردگی در ناحیه جوش جلوگیری شود.

تفاوت اصلی ورق ۳۰۴ با ۳۱۶ در چیست؟

تفاوت اصلی در ترکیب شیمیایی و مقاومت به خوردگی نهفته است. ورق ۳۱۶ حاوی ۲ تا ۳ درصد مولیبدن است که مقاومت آن را در برابر محیط‌ های کلریدی (مانند آب دریا) و خوردگی حفره‌ای به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. در محیط‌ های غیرکلریدی، تفاوت عملکردی آن‌ها ناچیز است.